Btw in het digitale tijdperk: wat de ViDA-hervorming betekent voor Europese bedrijven

Het ViDA-initiatief (VAT in the Digital Age) van de Europese Unie is een ingrijpende hervorming om het btw-stelsel in de hele EU te moderniseren. Dit initiatief speelt in op de noodzaak om de uitdagingen van digitalisering en grensoverschrijdende handel aan te pakken en tegelijkertijd btw-fraude te bestrijden, die de EU jaarlijks miljarden kost.

ViDA, dat in december 2022 werd geïntroduceerd, heeft tot doel de btw-aangifte te stroomlijnen, de efficiëntie te verhogen en de administratieve lasten voor bedrijven in heel Europa te verminderen. Dit is wat u moet weten over ViDA.

De noodzaak van hervormingen werd steeds duidelijker naarmate de digitale economie groeide en de btw-fraude toenam. In 2020 bedroeg de btw-kloof in de EU – het verschil tussen de verwachte en de geïnde btw – maar liefst 93 miljard euro.

Een aanzienlijk deel van deze kloof is te wijten aan fraude in de grensoverschrijdende handel, een probleem dat ViDA wil aanpakken. Het initiatief bouwt voort op eerdere inspanningen om de btw te moderniseren, zoals het actieplan van de Europese Commissie voor eerlijke en eenvoudige belastingheffing uit 2020 en voorstellen voor een definitief btw-stelsel die teruggaan tot 2018.

ViDA introduceert een reeks wetswijzigingen die tot doel hebben de btw-processen te moderniseren, voornamelijk door middel van digitale technologieën. Het programma steunt op drie pijlers:

ViDA en Peppol (Pan-European Public Procurement On-Line) houden verband met elkaar in de context van digitale facturering en gestandaardiseerde gegevensuitwisseling. Aangezien ViDA het wettelijke kader voor btw en digitale rapportage vaststelt, is Peppol een van de technische oplossingen die aan deze eisen kan voldoen.

ViDA richt zich op de modernisering van de btw-aangifte in de hele EU door de invoering van verplichte digitale realtime-aangifte en e-facturering. Peppol biedt een netwerk voor de gestandaardiseerde uitwisseling van elektronische documenten, waaronder e-facturen.

In het kader van ViDA zal de overgang naar e-facturering profiteren van de bestaande infrastructuur van Peppol, aangezien Peppol al op grote schaal wordt gebruikt voor het grensoverschrijdend verzenden van conforme e-facturen in Europa.

Peppol zorgt ervoor dat bedrijven eenvoudig gestandaardiseerde facturen kunnen verzenden en ontvangen tussen verschillende rechtsgebieden, wat aansluit bij het doel van ViDA om de administratieve lasten te verminderen voor bedrijven die in meerdere EU-landen actief zijn.

Met Peppol kunnen bedrijven via één netwerk voldoen aan de vereisten van ViDA op het gebied van e-facturering, wat de btw-aangifte vereenvoudigt.

ViDA bevordert de interoperabiliteit tussen digitale systemen in de EU, en Peppol biedt een gestandaardiseerd protocol voor e-facturering, waardoor wordt bijgedragen aan de naleving van de Europese norm voor e-facturering (EN 16931).

Dit draagt bij aan de bredere doelstellingen van ViDA door lidstaten en bedrijven te helpen bij het invoeren van uniforme werkwijzen voor digitale btw-aangifte.

De systemen ViDA en Continuous Transaction Control (CTC) zijn op elkaar afgestemd wat betreft hun focus op het verbeteren van de naleving van de btw-regelgeving en het terugdringen van fraude door middel van digitale technologieën voor het in realtime volgen van transacties. Kort samengevat is ViDA een overkoepelend hervormingsinitiatief van de EU dat tot doel heeft de btw-processen in alle lidstaten te standaardiseren, terwijl CTC een meer lokaal georiënteerd systeem voor realtime belastingcontrole is dat bepaalde landen hebben ingevoerd om de naleving van de btw-regelgeving in de dagelijkse praktijk te waarborgen.

Deze systemen zorgen ervoor dat de belastingdienst transactiegegevens ontvangt zodra deze worden gegenereerd. Hierdoor kunnen beide systemen zorgen voor beter toezicht en meer transparantie bij de btw-aangifte, wat bijdraagt aan de bestrijding van fraude.

In tegenstelling tot het aanstaande ViDA-initiatiefwordt CTCdoor afzonderlijke landen geïmplementeerd en richt het zich op realtime of bijna-realtime transactierapportage aan de belastingdienst. CTC vereist doorgaans dat bedrijven elke factuur of transactie direct op het moment van afsluiting (of kort daarna) indienen, waardoor realtime naleving van de btw-wetgeving wordt gewaarborgd. Het is geen EU-breed initiatief, maar is door bepaalde landen zoals Italië, Spanje en Hongarije ingevoerd om btw-fraude tegen te gaan.

ViDA en de diverse CTC-initiatieven hebben tot doel de btw-kloof te verkleinen door de naleving van de btw-regels efficiënter te maken via e-facturering en digitale rapportage. Door e-facturering verplicht te stellen voor transacties binnen de EU, brengt ViDA het btw-stelsel van de EU in lijn met de continue monitoring die bij CTC’s plaatsvindt. Naar verwachting zal ViDA de nationale CTC-implementaties overnemen, wat zal leiden tot een geharmoniseerde en betere belastinghandhaving en een vermindering van de administratieve lasten voor bedrijven.

ViDA bevordert ook de convergentie en standaardisatie tussen de EU-lidstaten — de verschillende CTC-initiatieven dragen niet bij aan de interoperabiliteit — en zorgt zo voor consistente praktijken op het gebied van btw-aangifte.

Het ViDA-pakket staat al sinds het voorstel ervan in december 2022 ter discussie, en er zijn diverse aanpassingen doorgevoerd om tegemoet te komen aan de behoeften en bezwaren van de EU-lidstaten. Hoewel de eerste implementatie gepland staat voor januari 2026, wordt verwacht dat de volledige invoering van de complexere maatregelen, zoals de verplichte elektronische facturering voor intracommunautaire transacties, tussen 2030 en 2035 zal plaatsvinden.

Medio 2024 zijn de besprekingen in de Europese Raad nog steeds gaande, waarbij over enkele knelpunten nog wordt onderhandeld, met name wat betreft de uitbreiding van de btw-regels voor digitale platforms. Het initiatief zal echter waarschijnlijk in de nabije toekomst worden afgerond, wat aanzienlijke voordelen kan opleveren voor zowel belastingdiensten als bedrijven in de hele EU.

Dit is het huidige tijdschema voor de hervorming van ViDA: