Peppol voor ontwikkelaars: gestroomlijnde B2B-transacties of een nieuwe IT-last?

Peppol wint onmiskenbaar aan populariteit in de wereld van zakelijke berichtenuitwisseling. Bedrijven en overheden schakelen steeds vaker over van verouderde technologieën naar deze nieuwe, open standaard voor hun zakelijke berichtenuitwisseling – zoals e-facturen, e-bestellingen en andere transactiestromen.

Er zijn al veel artikelen verschenen die een overzicht geven van de basisprincipes van Peppol, dus daar gaan we hier niet verder op in. Voor een samenvatting van de achtergrond kun je dit artikel over de geschiedenis van Peppol lezen. In plaats daarvan zal ik vanuit het perspectief van een ontwikkelaar dieper ingaan op de functies, technische mogelijkheden en infrastructuur van Peppol, en uitleggen waarom het een nieuw paradigma in B2B is geworden.

Business-to-business (B2B) verwijst in IT-verband naar de elektronische uitwisseling van zakelijke berichten tussen bedrijven. Elektronische B2B-communicatie bestaat al heel lang en was een van de drijvende krachten achter de ontwikkeling van een stabiel en veilig wereldwijd netwerk — wat we tegenwoordig kennen als het internet.

Business-to-business (B2B) verwijst in IT-verband naar de elektronische uitwisseling van zakelijke berichten tussen bedrijven. Elektronische B2B-communicatie bestaat al heel lang en was een van de drijvende krachten achter de ontwikkeling van een stabiel en veilig wereldwijd netwerk — wat we tegenwoordig kennen als het internet.

De reden is simpel. Bedrijven realiseerden zich dat ze met de komst van computers gegevens moesten delen om hun volledige potentieel te benutten. Uit deze behoefte is B2B ontstaan.

Toen B2B eind jaren 70 opkwam, bestonden er nog geen netwerken tussen bedrijven en was gegevensopslag onvoorstelbaar duur, dus deed iedereen zijn best om de datamodellen zo compact mogelijk te houden.

Al in die beginperiode kwamen twee toonaangevende formaten naar voren: ANSI X12 (1979) in de VS en EDIFACT (1984) in Europa. Beide waren bedoeld als standaard voor bedrijven om gegevens zo compact mogelijk op te slaan.

Tientallen jaren later worden deze formaten wereldwijd nog steeds op grote schaal gebruikt. X12 komt buiten de VS nauwelijks voor, maar EDIFACT is wijdverbreid.

EDIFACT vormt ook de basis voorUBL, de bouwsteen van Peppol XML.

B2B wordt tegenwoordig door vrijwel elk bedrijf gebruikt, aangezien iedereen digitaal moet communiceren om zaken te kunnen doen.

Naarmate B2B zich verder verspreidde, met name vanaf het midden van de jaren 90 toen het internet een enorme vlucht nam, begonnen veel bedrijven „point-to-point“ (P2P)-verbindingen met hun zakenpartners tot stand te brengen, aangezien er geen andere alternatieven waren om hun B2B-gegevens uit te wisselen.

Enige tijd later werden de eerste Value-Added-Network (VAN)-diensten ontwikkeld om de kinderziektes van P2P-verbindingen te verhelpen. Bedrijven konden verbinding maken met één VAN , die op zijn beurt verbinding maakte met alle andere deelnemers, waardoor een B2B-netwerk van operators ontstond. Deze dienstverleners worden doorgaans kortweg operators (OP) genoemd.

Er werden steeds meer OPs opgericht — sommige lokaal, gericht op een specifieke regio of een bepaald land, en andere met een wereldwijd bereik. Het aantal B2B-verbindingen groeide snel, terwijl er tegelijkertijd steeds meer systemen op de markt werden geïntroduceerd.

Het gevolg was een explosieve toename van het aantal soorten en formaten van berichten, omdat de ondersteunende systemen geen gemeenschappelijke normen kenden.

B2B-dienstverleners realiseerden zich al snel dat ze transformaties nodig hadden (het omzetten van gegevensformaten tussen de systemen van klanten en die van hun zakenpartners), wat leidde tot de ontwikkeling van meer oplossingen, transformatiesoftware voor bedrijven en transformatiediensten van VAN .

Zoals je je waarschijnlijk wel kunt voorstellen, zorgde dit voor een enorme chaos in het B2B-verkeer. Voor VAN was deze opzet echter zeer winstgevend; ze konden zowel de verzender als de ontvanger kosten in rekening brengen, en als klap op de vuurpijl konden ze ook nog eens extra kosten aanrekenen voor het omzetten van gegevens!

Natuurlijk is ‘ineenstorting’ misschien wat sterk uitgedrukt. Maar naarmate het aantal formaten zonder centrale coördinatie toenam, het internet zich razendsnel verspreidde en de kosten voor gegevensopslag en -overdracht steeds verder daalden, kwam het breekpunt steeds dichterbij.

VAN waren echter tevreden. Elke deelnemer aan een exploitantennetwerk zat stevig in de klem en had geen andere keuze dan de rekeningen VAN te blijven betalen om zijn activiteiten voort te zetten.

Toen de kosten ondraaglijk hoog werden, gingen bedrijven op zoek naar manieren om de B2B-functionaliteit in eigen beheer te nemen; het integratieplatform kwam voor het eerst in beeld.

Integratieplatforms zijn ontwikkeld om de functionaliteit VAN veel VAN op het gebied van transportafhandeling, gegevensconversie en routering te vervangen. Wie al een paar jaar in de branche zit, herinnert zich dit nog als hetSOA-tijdperk(en we bevinden ons nu rond de periode 2004–2008). Sindsdien is SOA uitgegroeid tot, of enigszins geëvolueerd naar, de microservices-standaard. Al met al een geweldig resultaat.

Bedrijven moesten echter vaak forse licentiekosten betalen aan leveranciers van integratiesoftware, in plaats van aan de VAN . Bovendien maakte de flexibiliteit van de integratiesoftware de complexiteit nog groter, omdat bedrijven zich nu aan vrijwel alles konden aanpassen en dit in hun systemen konden verwerken, zij het tegen hoge vaste kosten en met extra uitgaven voor consultants, handmatige verwerking en het bouwen van integraties. Deze chaos is iets waar we nog steeds onder lijden: de integratiespaghetti. Het aantal formaten, communicatieprotocollen en P2P-verbindingen is overweldigend.

De oplossing voor deze inefficiënte maar helaas steeds vaker voorkomende situatie kwam onverwacht. Aangezien landen, regio’s en systemen elk hun eigen formaten en protocollen hadden, constateerde de Europese Unie dat dit probleem een belemmering vormde voor een effectieve interne markt. De EU begon met de ontwikkeling van Peppol om een samenwerkingsnetwerk op te zetten met een nauwkeurige en gecontroleerde standaard.

Dit gebeurde los van de ineenstorting van de B2B-markt, maar de EU had behoefte aan een gezamenlijke en efficiënte communicatiestandaard, aangezien er op de markt geen bestond.

Niet iedereen was hier blij mee. De VAN beseften dat de eenvoud van een gemeenschappelijke standaard zou leiden tot een drastische daling van de inkomsten uit vergoedingen en kosten, waardoor een belangrijke inkomstenbron zou wegvallen.

Uiteindelijk, dankzij de krachtige steun van Europese beleidsmakers en de voortdurende acceptatie van Peppol door overheden en bedrijven, realiseerden de meeste VAN zich dat het op de lange termijn kostenefficiënter was om één standaard te hanteren. Het was niet langer houdbaar om de chaos in de B2B-wereld en de wirwar aan integraties in stand te houden. De steun van VAN zorgde ervoor dat Peppol een vlucht nam.

Een andere groep die niet bepaald in de wolken was, waren de bedrijven die fors hadden geïnvesteerd in een integratieplatform waarmee alle B2B-communicatie intern werd afgehandeld. Peppol schrijft het gebruik van een Peppol-toegangspunt (AP), ook wel een Peppol-serviceprovider genoemd, voor als enige manier om berichten via Peppol uit te wisselen. Door deze ene interface met het netwerk worden bestaande P2P-verbindingen en de mogelijkheid om met veel verschillende overdrachtsprotocollen om te gaan, overbodig.

De gebruikers van het integratieplatform zijn tot dezelfde conclusie gekomen als de VAN . Ze beginnen zich in ieder geval te realiseren dat het gebruik van ÉÉN standaard een groot deel van de chaos helpt oplossen. Tegelijkertijd voegen steeds meer softwareleveranciers, zoals ERP-systemen alsSAP, native ondersteuning voor Peppol toe, waardoor complexe conversies overbodig worden.

Veel integratieplatforms en VAN hebben ingezien dat het Peppol-model grote voordelen biedt.

Het AP garandeert de aflevering van berichten; het protocol en de standaard zijn zeer gestructureerd en gevalideerd, en elk bericht dat via het netwerk wordt ontvangen, wordt volledig gecontroleerd en is vanuit syntaxis- en validatieregels altijd 100% correct.

Deze ingebouwde controles die via het Peppol-netwerk worden geboden, kunnen de noodzaak van foutverwerking en -opsporing aanzienlijk verminderen, wat op de lange termijn kostenbesparingen oplevert. Medewerkers kunnen worden ingezet voor andere taken en er kan worden bezuinigd op softwarelicenties en systemen.

Toen ik net begon in de IT en B2B, was een van mijn eerste opdrachten het upgraden van een gegevensstroom van EDIFACT D.93A naar de toen net uitgebrachte D.96A (wie bekend is met EDIFACT weet wellicht dat D.96A in 1996 werd uitgebracht) en mijn eerste gedachte was:„Wat is dit nou weer…? Wie heeft in godsnaam dit formaat bedacht?“. Toen realiseerde ik me dat het de Verenigde Naties waren, dus legde ik me erbij neer.

Peppol heeft UBL gekozen als basisstandaard, die is gebaseerd op EDIFACT. Het is een veelgebruikte en beproefde basis die aan de behoeften van de meeste bedrijven voldoet.

De UBL-berichten worden viaAS4 (ebMS)verzonden als zowel ondertekende als versleutelde gegevens, waardoor het bericht en het transport worden beveiligd en Peppol een veilige en betrouwbare communicatiemethode is. Peppol wordt beheerd als een open standaard, met een commissie en leden die de standaard vaststellen en wijzigingen en aanvullingen aanbrengen. Elk deelnemend land heeft één of meer Peppol-autoriteiten die toezicht houden op de leden in dat land.

Lees dit bericht om vertrouwd te raken met de Peppol-terminologie.

Peppol is een reeks standaarden en een infrastructuur die zijn ontwikkeld om elektronische inkoopprocessen in heel Europa en daarbuiten te vereenvoudigen. De invoering ervan is ingegeven door de behoefte aan gestandaardiseerde en interoperabele oplossingen voor elektronische inkoop, met als doel de efficiëntie te verhogen, de kosten te verlagen en de internationale handel te bevorderen.

Belangrijkste punten met betrekking tot de invoering van Peppol:

Over het geheel genomen betekent de invoering van Peppol een belangrijke stap voorwaarts in de digitalisering van inkoopprocessen, wat leidt tot meer efficiëntie, kosteneffectiviteit en wereldwijde handelsintegratie.

En de uitdagingen?

De invoering van Peppol biedt weliswaar voordelen, maar kan ook op verschillende hindernissen stuiten. Ik ben hier misschien wat bot, maar het is van essentieel belang dat je Peppol met beide ogen open benadert:

Om deze belemmeringen aan te pakken, zijn strategische planning, voldoende middelen en een sterke betrokkenheid van belanghebbenden nodig om de voordelen van Peppol succesvol te kunnen implementeren en benutten.

Peppol groeit. Er doen zich nog wat kinderziektes voor nu nieuwe landen zich willen aansluiten, en de gemeenschap doet haar uiterste best om de krachten te bundelen en zo aan ieders behoeften tegemoet te komen.

De standaard is opgesplitst in Peppol BIS, dat voornamelijk in Europa wordt gebruikt, en Peppol PINT, dat internationaal wordt gebruikt. Dat is waarschijnlijk verstandig, aangezien de btw-regelgeving en -vereisten niet in één enkel formaat kunnen worden vervuld, maar de koppeling (transformatie) tussen beide is duidelijk vastgelegd.

Als we terugkijken op de wirwar waar we jaren geleden mee te kampen hadden, is bewezen dat Peppol de complexiteit kan oplossen, kosten kan helpen verlagen, fouten kan verminderen en gegevens van hogere kwaliteit kan opleveren. Hoewel er reële uitdagingen zijn die voor sommigen moeilijk te overwinnen kunnen zijn, is het duidelijk dat Peppol zal blijven groeien. De komende jaren zullen we meer ondersteuning zien van systemen en diensten, zoals ERP's, die ondersteuning voor de Peppol XML-formaten toevoegen, meer landen die zich aansluiten en een voortdurende toename van transacties en gebruikers.